Nowe prawo, stare realia: mediacja w budowlance.

1 marca wchodzi w życie kolejna nowelizacja k.p.c. Ustawodawca wprowadza zmiany stopniowo – część z nich zacznie obowiązywać dopiero 1 czerwca 2026 r., a najistotniejsze dopiero za rok.

Najwięcej uwagi przyciąga obowiązek kierowania stron do mediacji w sprawach wynikających z umów o roboty budowlane, umów dostawy oraz innych umów ściśle związanych z procesem budowlanym (np. projektowych). Oznacza to, że w każdej takiej sprawie Sąd na samym początku postępowania skieruje strony do mediacji.

W praktyce jednak nie jest to rewolucja. Już przed 1 marca 2026 r. sądy gospodarcze kierowały do mediacji około 90% spraw tego typu. Nowelizacja raczej sankcjonuje istniejącą praktykę, niż ją zmienia. Trend korzystania z mediacji w sporach budowlanych rośnie od kilku lat – zarówno dzięki wysokiej skuteczności mediacji przed Sądem Polubownym przy Prokuratorii Generalnej RP w projektach publicznych, jak i dzięki rosnącej profesjonalizacji mediatorów w sporach prywatnych. W porównaniu z początkiem mediacji kodeksowej w 2005 r. obecny standard pracy mediatorów to zupełnie inna rzeczywistość.

Nowością jest natomiast możliwość obciążenia strony kosztami postępowania – nawet jeśli wygra sprawę – gdy „bez uzasadnionej przyczyny odmówiła poddania się mediacji”. Pojęcie „uzasadnionej przyczyny” jest jednak na tyle pojemne, że w praktyce daje szerokie pole do argumentacji. Można się spodziewać nowych, kreatywnych uzasadnień odmowy mediacji w pismach procesowych. Warto też pamiętać, że podobny instrument istniał już wcześniej – na podstawie art. 103 § 1 k.p.c. sąd mógł obciążyć stronę kosztami za „niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie”, a odmowa mediacji mieściła się w tym katalogu.

Podsumowując: zmiany dotyczące mediacji, które weszły w życie 1 marca 2026 r., będą w sprawach budowlanych praktycznie nieodczuwalne.

Znacznie większe znaczenie dla stron i pełnomocników będą miały zmiany dotyczące obowiązkowego wnoszenia pism przez portal informacyjny (lub przyszły system teleinformatyczny) oraz doręczeń sądowych tą samą drogą. Już 1 czerwca 2026 r. sądy mają doręczać przez portal nie tylko własne pisma, ale również pisma innych uczestników – wraz z załącznikami, jeśli są w formie elektronicznej. Od 1 marca 2027 r. elektronizacja obiegu pism między profesjonalnymi pełnomocnikami ma objąć także środki zaskarżenia.

Więcej o praktycznym funkcjonowaniu tych zmian będzie można powiedzieć po kilku miesiącach ich stosowania – po czerwcu br. oraz po marcu przyszłego roku.

Pisałem już o tym we wpisie sprzed blisko pół roku: https://www.linkedin.com/posts/jordan-zafirow-10b9121_hoogells-prawo-postafvpowaniecywilne-activity-7373348272884592642-SF69?utm_source=share&utm_medium=member_desktop&rcm=ACoAAABQGxsBpCxrJ8C0zs44B6ILo47nmof_xkA