Maksymalna temperatura w miejscu pracy – co się zmienia i jak się przygotować?

Nowe rozporządzenie BHP narzuca na pracodawców obowiązek stosowania rozwiązań technicznych i organizacyjnych w czasie upałów, a w skrajnych przypadkach – bezwzględny zakaz wykonywania pracy. Kogo dotyczą nowe przepisy? Jakie wyłączenia przewiduje ustawa oraz jak uniknąć kar ze strony PIP?

Dotychczas przepisy prawa pracy określały jedynie minimalną temperaturę obowiązującą w miejscu pracy, natomiast jej górna granica nie była do tej pory uregulowana.

Lukę tę uzupełnia rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2026 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (DzU z 2026 poz. 927).

Po raz pierwszy przepisy wprost wskazują maksymalne temperatury, w jakich można wykonywać pracę, oraz progi, po których przekroczeniu pracodawca będzie musiał podjąć określone działania.

Dla firm produkcyjnych, budowlanych, infrastrukturalnych, energetycznych i przemysłowych – gdzie praca w upale jest codziennością – to zmiana o realnym ciężarze organizacyjnym i finansowym.

Upał w pracy. Jak było – ochrona oparta na klauzulach ogólnych

Do tej pory rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (dalej: rozporządzenie ogólne BHP) regulowało wyłącznie dolne progi. Zgodnie z jego treścią temperatura w pomieszczeniach pracy nie może być niższa niż 14°C, a w biurach – niż 18°C, o ile pozwalają na to względy technologiczne.

Ochrona pracownika przed nadmiernym ciepłem opierała się więc na obowiązkach ogólnych – przede wszystkim na art. 207 § 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (dalej: kodeks pracy), nakazującym pracodawcy chronić zdrowie i życie pracowników przez zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy – oraz na obowiązku zapewnienia napojów, gdy temperatura na stanowiskach przekracza 28°C, a na otwartej przestrzeni – 25°C (rozporządzenie Rady Ministrów z 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów).

Państwowa Inspekcja Pracy interweniowała w oparciu o ten ogólny obowiązek.

Upał w pracy. Nowe obowiązki w rozporządzeniu ogólnym BHP

Rozporządzenie z 9 lipca 2026 r. dodaje do rozporządzenia ogólnego BHP nowy § 30a, wprowadzając ochronę pracowników na trzech poziomach.

Twarde limity, po których przekroczeniu pracy wykonywać nie wolno są zróżnicowane.

W pomieszczeniach, w których odbywa się praca, temperatura nie może przekraczać 35°C, chyba że nie pozwalają na to względy technologiczne. Przy pracach na otwartej przestrzeni związanych ze znacznym wysiłkiem fizycznym – powodującym w ciągu zmiany efektywny wydatek energetyczny powyżej 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet – granicą są 32°C. Prace nie mogą być wykonywane w czasie, w którym temperatura, z uwagi na warunki atmosferyczne, przekracza powyższe progi. Gdy w pomieszczeniu, w którym wykonywana jest praca, temperatura przekroczy 28°C (a przy pracy fizycznej o dużym wydatku energetycznym – 25°C), pracodawca musi zapewnić rozwiązania techniczne ograniczające jej wzrost (np. klimatyzację, wentylację, zacienienie) albo – gdy technologia na to nie pozwala – rozwiązania organizacyjne minimalizujące wpływ ciepła na zdrowie. Przy pracy na otwartej przestrzeni już próg 25°C zobowiązuje pracodawcę do zastosowania rozwiązań organizacyjnych, takich jak dodatkowe przerwy, rotacja stanowisk czy przesunięcie prac na chłodniejsze godziny.

Rozwiązań organizacyjnych pracodawca nie ustala jednostronnie – muszą one zostać skonsultowane z pracownikami w ramach komisji BHP. Natomiast gdy takiego organu nie powołano, konsultacje przeprowadza się z pracownikami lub ich przedstawicielami, a rozwiązania organizacyjne mogą zostać dodatkowo implementowane po zasięgnięciu opinii lekarza sprawującego profilaktyczną opiekę zdrowotną. O ustaleniach pracodawca informuje pracowników w sposób u niego przyjęty.

Upał w pracy. Są wyłączenia od nowych obowiązków

Granicznych progów (35°C i 32°C) nie stosuje się m.in. do niektórych prac dopuszczalnych w niedziele i święta, wskazanych w art. 15110 kodeksu pracy (np. akcji ratowniczych czy prac koniecznych ze względu na potrzeby społeczne), do pracowników instytucji opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, a także do funkcjonariuszy określonych służb mundurowych i żołnierzy.

Upał w pracy. Od kiedy obowiązują nowe przepisy

Rozporządzenie wejdzie w życie po upływie 6 miesięcy od dnia ogłoszenia, tj. 11 stycznia 2027 r. Ponieważ przepisy zaczną obowiązywać zimą, pierwszy realny sprawdzian nadejdzie dopiero latem 2027 r.

Upał w pracy. Jak się przygotować – lista kontrolna

Przygotowania do nowych obowiązków warto rozłożyć na kilka równoległych działań i przeprowadzić je przed sezonem letnim, a nie dopiero w reakcji na pierwszą falę upałów. Rekomendowany zakres obejmuje:

1. inwentaryzację stanowisk – ustalenie, gdzie realnie występują wysokie temperatury (hale, dachy, wykopy, prace na otwartej przestrzeni) i które prace wiążą się z wydatkiem energetycznym przekraczającym progi 1500 kcal u mężczyzn i 1000 kcal u kobiet;

2. pomiary i monitoring – wdrożenie pomiarów temperatury na stanowiskach pracy, aby móc wykazać moment przekroczenia progów 25/28/32/35°C i udokumentować podjęte działania;

3. rozwiązania techniczne – zaplanowanie i uwzględnienie w budżecie inwestycji (klimatyzacja, wentylacja, zacienienie, izolacja itp.), o ile pozwalają na to względy technologiczne;

4. katalog rozwiązań organizacyjnych – przygotowanie gotowego zestawu środków (dodatkowe przerwy, rotacja, przesunięcie godzin pracy, ograniczenie wysiłku) możliwych do szybkiego uruchomienia w czasie upału;

5. procedurę konsultacji – uzgodnienie z wyprzedzeniem rozwiązań z komisją BHP albo z przedstawicielami pracowników i lekarzem medycyny pracy, aby były gotowe przed sezonem, a nie ustalane w trakcie fali upałów;

6. aktualizację dokumentacji – ujęcie nowych obowiązków w ocenie ryzyka zawodowego, instrukcjach i procedurach BHP, a także w umowach z podwykonawcami;

7. kontrakty i harmonogramy – w branżach budowlanej i infrastrukturalnej przeanalizowanie ryzyka wstrzymania prac z powodu upału pod kątem kar umownych, terminów realizacji i klauzul siły wyższej.

Upał w pracy. Problemy interpretacyjne

Nowe przepisy przenoszą ochronę przed upałem z poziomu ogólnych obowiązków na poziom skonkretyzowanych progów i wymiernych działań. Dla pracodawcy oznacza to większą egzekwowalność – po przekroczeniu progu brak reakcji będzie łatwy do wykazania podczas kontroli PIP i w postępowaniach powypadkowych.

Najwięcej sporów wywoła zapewne wykładnia pojęcia „względy technologiczne”. Rozporządzenie zastrzega bowiem, że pracodawca może przekroczyć limit temperatury lub zrezygnować z rozwiązań technicznych, gdy „względy technologiczne na to nie pozwalają”. Chodzi o sytuacje, w których obniżenie temperatury jest obiektywnie niemożliwe ze względu na charakter procesu produkcyjnego (np. przy piecach hutniczych czy w odlewniach). Wykładnia tej klauzuli jest kluczowa, ponieważ przesądza, czy zakład musi zainwestować w schłodzenie stanowisk albo wstrzymać pracę, czy może ją kontynuować mimo upału. Ciężar wykazania istnienia tych względów spoczywa na pracodawcy, a ich zasadność ocenią inspektorzy pracy i sąd. Dlatego właśnie ten przepis może okazać się głównym polem sporów.

Pracodawcy, którzy potraktują sześciomiesięczne vacatio legis oraz kolejne kilka miesięcy do okresu letniego jako czas na inwestycje i uzgodnienia, wejdą w lato 2027 r. przygotowani. Natomiast ci, którzy odłożą temat na później, ryzykują, że pierwsza fala upałów zastanie ich bez gotowych rozwiązań, a wtedy jedyną zgodną z prawem opcją może się okazać wstrzymanie pracy.

Artykuł został opublikowany na łamach dziennika Rzeczpospolita.